Strafrecht
Bank verwijt u grove nalatigheid na phishing: moet u dat aanvaarden?
Uw bank weigert de verloren bedragen na phishing terug te betalen. In haar antwoord staat dat u zelf “grof nalatig” zou zijn geweest omdat u bijvoorbeeld op een link klikte, een code gebruikte of instructies van de fraudeur volgde. Betekent dat dat u geen verhaal meer hebt? Niet noodzakelijk. Grove nalatigheid is een juridisch begrip. Het volstaat niet dat de bank achteraf vaststelt dat u een fout hebt gemaakt. Bovendien moet bij phishing eerst worden onderzocht hoe de betalingen precies tot stand zijn gekomen en of u de concrete transacties werkelijk hebt toegestaan.
In dit artikel+
1. “Grove nalatigheid” is niet hetzelfde als een fout maken
Phishing werkt precies omdat slachtoffers worden misleid. Fraudeurs bootsen banken na, gebruiken overtuigende telefoongesprekken en creëren vaak tijdsdruk.
Het feit dat u daarop bent ingegaan, betekent daarom niet automatisch dat juridisch sprake is van grove nalatigheid.
De FOD Economie bevestigt dat het aan de bank is om grove nalatigheid te bewijzen. Het enkele feit dat uw betaalinstrument en beveiligingsgegevens bij de frauduleuze transacties werden gebruikt, volstaat daarvoor niet.
2. Een code of bankapp gebruikt: automatisch grove nalatigheid?
Nee.
Een bank kan vaststellen dat bijvoorbeeld uw pincode, kaartlezer, Itsme of bankapp werd gebruikt. Dat kan aantonen hoe een betaling technisch werd uitgevoerd.
Maar daarmee zijn twee andere vragen nog niet automatisch beantwoord:
Hebt u de concrete betaling daadwerkelijk toegestaan?
En was uw gedrag in de omstandigheden werkelijk zo ernstig onzorgvuldig dat sprake is van grove nalatigheid?
Authenticatie en toestemming zijn juridisch verschillende begrippen. Ook de FOD Economie benadrukt dat een correct geauthenticeerde betaling niet noodzakelijk een toegestane betaling is.
Verwijt uw bank u grove nalatigheid omdat u een code, kaartlezer of bankapp gebruikte?
Met onze gratis phishingcheck brengt u eerst in kaart wat er tijdens de fraude werkelijk is gebeurd.
“Dat u tijdens de fraude een beveiligingsmiddel hebt gebruikt, betekent niet automatisch dat u wist welke concrete betaling daarmee werd uitgevoerd.”
3. Waarom is de recente rechtspraak belangrijk?
De rechtspraak van oktober 2026 heeft de positie van slachtoffers verder verduidelijkt.
Het hof van beroep Antwerpen oordeelde in een zaak van bankhelpdeskfraude dat een scholengroep recht had op terugbetaling van €44.300. De betalingen waren volgens het hof niet toegestaan en grove nalatigheid was niet bewezen, hoewel tijdens de fraude echte bancaire beveiligingsmiddelen waren gebruikt.
Een dag later, op 15 oktober 2026, volgde een belangrijk arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie.
Het Hof besliste dat bij een niet-toegestane betaling een bank de onmiddellijke terugbetaling niet mag weigeren enkel omdat zij haar klant grove nalatigheid verwijt. De bank kan nadien eventueel proberen het bedrag terug te vorderen wanneer zij daarvoor de wettelijke voorwaarden kan bewijzen.
Dat onderscheid is belangrijk:
de onmiddellijke terugbetalingsplicht en de uiteindelijke discussie over grove nalatigheid zijn niet hetzelfde.
4. Was uw betaling wel “niet-toegestaan”?
Hier zit vaak de echte moeilijkheid van een phishingdossier.
Er is bijvoorbeeld een verschil tussen:
- een fraudeur die met bemachtigde gegevens zelf een betaling uitvoert;
- een slachtoffer dat iets bevestigt zonder te beseffen welke betaling wordt voorbereid;
- een slachtoffer dat zelf bewust een concrete overschrijving naar de fraudeur uitvoert.
Voor het slachtoffer voelt dit allemaal als phishing.
Juridisch kunnen de gevolgen verschillen.
De specifieke regels voor niet-toegestane betalingen gelden namelijk niet zonder meer wanneer het slachtoffer zelf bewust de betalingsopdracht heeft gegeven, zoals bij bepaalde vormen van factuurfraude of CEO-fraude.
Daarom kan op basis van één zin als “u hebt zelf bevestigd” of “u hebt uw code gebruikt” nog niet noodzakelijk worden beslist hoe sterk uw dossier is.
5. Wanneer kan het verwijt van de bank worden betwist?
Dat hangt af van het volledige fraudeverloop.
Relevant kunnen onder meer zijn wat de fraudeur u vertelde, wat u op uw scherm zag, wie de betaling initieerde, welke handeling u zelf uitvoerde en hoe sterk de transacties afweken van uw normale betalingsgedrag.
Precies daarom is het zelden verstandig om alleen op basis van de standaardbrief van de bank te besluiten dat uw dossier verloren is.
Maar het omgekeerde geldt evenzeer: niet ieder phishingslachtoffer heeft automatisch een succesvolle vordering tegen zijn bank.
De juiste kwalificatie hangt af van de concrete feiten.
6. Uw bank noemt u grof nalatig. Wat nu?
Hebt u een weigering ontvangen waarin uw bank verwijst naar grove nalatigheid?
Dan is de eerste stap niet om zelf tientallen juridische argumenten naar uw bank te sturen, maar om duidelijk te krijgen welk fraudescenario zich precies heeft voorgedaan en waarop de bank haar weigering baseert.
Met de gratis phishingcheck van PhishingAdvocaat.be brengt u uw situatie gestructureerd in kaart.
We kijken onder meer naar:
- hoe het contact met de fraudeur verliep;
- wie de transacties initieerde;
- welke handelingen u zelf uitvoerde;
- wat u dacht dat u aan het bevestigen was;
- wat uw bank als reden voor de weigering opgeeft.
Daarna kunt u bepalen welke vervolgstap bij uw dossier past. U kunt zelf verder met een juridisch opgebouwd dossier of kiezen om de analyse door een advocaat te laten nakijken.
Gerelateerde artikels.
Geld verloren door phishing?